Lecture WSCM 2017

When speaking of children’s choirs, do we not usually refer to girls? Don’t boys sing? And shouldn’t we be worried that in 25 years from now, there will be no more men left in our choirs?

On July, 23 & 24, Mariette Effing  gave two lectures  about her project Boys, keep on singing! during 11th World Symposium on Choral Music  Barcelona 2017.

Centuries of choral tradition show that boys greatly enjoy singing, but that their participation rate decreases rapidly when girls are admitted. The disappearance of the ‘men only’ mentality plays a major role.

Children develop differently depending on their gender. Boys are more physically present, have more difficulty concentrating and mature later than girls. If boys’ behaviour is repeatedly labelled as negative, they will quickly lose their pleasure in singing. But boys love to sing, and they improve significantly in a stimulating and secure environment.


Samenvatting lezing World Symposium on Choral Music 23 & 24 juli 2017 Barcelona

Boys, keep on singing!

Een project voor jongensstemmen

Het kinderkoor
Als professionals besteden we veel aandacht aan de ontwikkeling van de kinderstem, repertoire, pedagogiek en repetitiedidactiek. Maar als we het over ‘het kinderkoor’ hebben, gaat het dan niet vaak over meisjes? Zingen jongens dan niet? Waarom zijn jeugdkoren bijna altijd meisjeskoren? En moeten we ons geen zorgen maken dat er over 25 jaar helemaal geen mannen meer in een koor zingen? Er zijn veel oorzaken waarom er steeds minder jongens en mannen zingen. Maar de eeuwenoude koortraditie laat zien dat jongens het ook leuk vinden om te zingen. En het lijkt erop dat hun belangstelling afneemt wanneer ook meisjes meezingen in een koor. Het gevoel van ‘mannen onder elkaar’ lijkt daarbij een belangrijke rol te spelen.

Inleiding
Bijna 20 jaar geleden werd ik gevraagd dirigent te worden van het Nederlandse Stadsjongenskoor Oldenzaal. Ik was geen onervaren dirigent, had al diverse koren onder mijn hoede gehad, ook kinder- en mannenkoren, maar nog nooit had ik voor een groep gestaan met alleen maar jongens. Een wereld ging voor me open: dat was even wennen! De eerste repetities gingen moeizaam, want de jongens vlogen alle kanten op. Door veel te kijken bij andere kinder- en jongenskoordirigenten, boeken te lezen, festivals te bezoeken, symposia en niet onbelangrijk, te putten uit mijn eigen praktijkervaring, weet ik inmiddels mijn weg te vinden en zing ik al jaren meerdere keren per week met veel plezier met jongens en jongemannen van diverse leeftijden.

Het is een algemeen gegeven dat steeds minder kinderen zingen. Maar van alle kinderen dié zingen is het aantal jongens in Nederland tegenwoordig schrikbarend laag. In 2015 bestond Stadsjongenskoor Oldenzaal honderd jaar en om dit te vieren wilde ik mijn ervaringen delen. In het project Boys, keep on singing! vraag ik specifiek aandacht voor het zingen met alleen jongens en voor de vraag hoe we deze jongens blijvend kunnen interesseren voor het zingen.

Wat kunnen we doen?
In 2015 organiseerden we een symposium en jongenskorenfestival voor alle jongenskoren uit Nederland en Vlaanderen en voor specialisten die zich professioneel bezig houden met de jongensstem. Deze bundeling van kennis is nodig omdat met de afname van het aantal zingende jongens ook het specialisme dreigt te verdwijnen. We willen meer professionals inspireren om met jongens te zingen. Ook stelden we de liedbundel Boys, keep on singing! samen, met bestaande én nieuwe composities exclusief voor jongens en jonge mannenstemmen. In de bundel staat de ontwikkeling van het jongenskoor én de jongensstem centraal met repertoire speciaal voor jongens van verschillende leeftijdsgroepen en niveaus. Waarom? Omdat zoveel meisjes zingen verschijnt er steeds minder repertoire dat écht leuk is voor jongens. We moeten componisten uitdagen speciaal voor jongens te schrijven!

Bedreiging cultureel erfgoed
Overal om ons heen zien we het aantal zingende jongens en mannen afnemen. We zien het in onze directe omgeving, maar ook steeds meer op de grote korenfestivals. Exclusieve aandacht voor het zingen door jongens is daarom essentieel voor de toekomst van de koorzang. Er is een verband tussen de manier waarop jongens tot ca. hun twintigste kennismaken met zingen en de mate waarin deze jongens later als man (weer) gaan zingen in een koor. Maar als jongens geen positief beeld hebben van zingen of nauwelijks met andere zingende leeftijdsgenoten en/of mannen in aanraking komen, bevordert dit niet de keuze om zingen of dit op latere leeftijd weer op te pakken. De afname van het aantal zingende mannen is hierdoor de laatste tientallen jaren opvallend hoog. Gevolg is dat veel gemengde koren een tekort hebben aan mannen. Door dit groeiend bezettingsprobleem worden koren steeds vaker in hun bestaansrecht bedreigd en dat geldt ook voor ons cultureel erfgoed. Sommige composities worden niet of nauwelijks meer uitgevoerd en er zijn veel koren die ter ziele gaan of men besluit, na jaren van pogingen om het mannenprobleem aan te pakken, toch een vrouwenkoor te worden.

Geschiedenis
Onder invloed van het tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) mochten ook meisjes deelnemen aan de rooms-katholieke liturgie en ontstonden er gemengde kinderkoren. De instroom van meisjes bij deze gemengde kinderkoren was erg groot en tegelijkertijd nam binnen enkele jaren het aantal jongens aanzienlijk af. Omdat ook bij de gemengde kerkkoren vrouwen werden toegelaten waren de jongensstemmen (sopraan en alt) niet meer nodig om in een gemengde bezetting te zingen. Daarna werd (in Nederland) in 1968 het gescheiden jongens- en meisjesonderwijs afgeschaft. Het aantal jongenskoren dat deze ontwikkelingen overleefde is in Nederland klein. Dit samen met het feit dat op de basisscholen steeds minder wordt gezongen maakt dat het aantal jongens dat plezier beleeft aan het zingen of kennis maakt met zingen als muziek educatie de laatste 40 jaar sterk is afgenomen.

Jongens
Volgens een Nederlands onderzoek uit 2001 zingen jongens graag, maar dan het liefst met elkaar. Het ‘mannen onder elkaar’ gevoel speelt hierbij een grote rol. Jongens hebben een sterke behoefte zich te identificeren en ontwikkelen zich ook anders dan meisjes. Mede door de vrouwenemancipatie en de feminisering van het onderwijs en de amateurkunst is er steeds minder aandacht voor het verschil in ontwikkeling tussen jongens en meisjes. Jongens zijn meer fysiek aanwezig, lijken zich minder goed te kunnen concentreren en blijven langer speels. Dit specifiek jongensgedrag wordt tegenwoordig vaak als druk en lastig ervaren, zowel door de leerkracht als de kinderkoordirigent. Maar ook de meisjes in een koor of klas kunnen slecht tegen het typische jongensgedrag. Wanneer dit specifieke gedrag telkens als negatief wordt gezien neemt bij de jongens het plezier in zingen snel af. En als jongens alleen maar meisjes zien zingen in kinderkoren draagt dit ook niet bij aan de positieve beeldvorming die jongens hebben van het zingen in een koor.

Visie en missie
Het is tijd voor verandering! Misschien zijn we vergeten dat jongens zich anders ontwikkelen dan meisjes en stemmen we onze pedagogisch en didactische keuzes tijdens de repetities onbewust meer af op meisjes. Geef de jongens weer ruimte om zich op hun eigen manier te ontwikkelen. Jongens zijn fysiek meer aanwezig, vinden het moeilijk zich te concentreren en hebben andere interesses. Zie het als een uitdaging daar rekening mee te houden in een koor met overwegend meisjes. Want als dit typische jongensgedrag telkens negatief wordt geïnterpreteerd dan verdwijnt bij de jongens het plezier in zingen al snel. Zet de jongens bij elkaar. Vorm een Boys Only groep en daag de jongens uit om zich op de concerten te presenteren.

Boys, keep on singing! wil de koor- en zangwereld overtuigen dat exclusieve aandacht voor het zingen door jongens essentieel is voor de toekomst van de koorzang. We willen de internationale koorwereld handreikingen bieden om meer jongens en mannen te interesseren om te gaan zingen. Want jongens zingen graag en ontwikkelen zich het beste in een omgeving die voor hen aantrekkelijk is en waarin ze zich thuis voelen. Boys, keep on singing! wil daarom professionaliteit bundelen en kennis delen met iedereen die zich professioneel met de jongensstem bezig houdt.

Mariette Effing Barcelona 2017

Abstract lecture  July, 23 & 24 World Symposium on Choral Music, 22nd to 29th July 2017 Barcelona

Boys, keep on singing!
A project for boys’ voices

The Children’s Choir
As professionals we devote most of our attention to the development of children’s voices, repertoire, education and rehearsal didactics. But speaking of ‘the children’s choir’, do we not usually mean girls? Well then, don’t boys sing? Why does the vast majority of all youth choirs consist of girls only? And shouldn’t we be worried that 25 years from now there is no man left who sings in a choir? There are many causes why an ever smaller number of boys and men sing. A choir tradition of centuries shows that boys also like to sing, and that their pleasure seems to fade if girls sing in their choir too. The ‘men only’ sentiment seems to play an important role here.

Introduction
Almost twenty years ago, I was asked to become the conductor of the Dutch City Boys Choir of Oldenzaal. I was not unexperienced as a conductor, had led various choirs, among which children’s and men’s choirs, but never before had I dealt with a group of only boys. A whole new world opened up to me. It certainly took some getting used to! The first rehearsals were difficult, as the boys could simply not sit still. By watching many other childrens’ and boys’ conductors, reading books, attending festivals and conferences and – not in the least – using my own experience, I have by now found my way. With great pleasure I have been singing with boys and young men of different ages for many years now, several times a week.

It is a general trend that ever less children sing. But out of the children in the Netherlands who do sing, the percentage of boys today is alarmingly low. In 2015, the City Boys Choir of Oldenzaal celebrated its centenary. To celebrate it, I wanted to share my experiences. In the project Boys, keep on singing! I focused on singing with just boys and on the question how we can ensure their continued interest in singing.

What can we do?
In 2015 we organized a conference and a boys’ choir festival for boys’ choirs in the Netherlands and Flanders and professionals who specialise in boys’ voices. This pooling of knowledge is needed, as the decreasing number of singing boys also threatens the existence of a specialism. We wanted to inspire more professionals to sing with boys. Next to that, we created the songbook Boys, keep on singing! together, consisting of existing and new compositions meant exclusively for boys’ and young men’s voices. The central theme of this compilation is the development of the boys’ choir and the boys’ voice, with repertoire written especially for boys of different ages and levels. Why? Given the fact that so many girls sing, ever less repertoire is available that is really fit for boys. We encourage composers to write especially for boys!

Threat to cultural heritage
Everywhere around us, we see the number of singing boys and men decline. We see it in  our direct surroundings, but also more and more clearly at the main choir festivals. Exclusive attention to singing by boys is therefore crucial for the future of choral singing. There is a link between the way in which boys are introduced to singing until they are approximately twenty years of age and the extent to which these boys later decide to sing or to take up singing again in a choir when they are adults. If boys do not have a positive impression of singing or if they are not or hardly in touch with other singing peers and/or men, they will not be encouraged to sing or take up singing again at a later age. This explains why there has been an alarmingly strong decrease in the number of singing men during the past few decades. The result is that a lot of mixed choirs have too little male members. Due to this growing capacity problem ever more choirs struggle to survive and our cultural heritage is under threat too. Various compositions are hardly performed anymore and many choirs are dissolved. Other groups decide to become women’s choirs, after having tried for years to solve the lack of men.

History
Pursuant to the Second Vatican Council (1962-1965), girls could also take part in the Roman Catholic liturgy. As a result, various mixed children’s choirs were set up. Many girls subsequently decided to join a mixed choir. Only a few years later the number of boys had dropped significantly. As women were now admitted to mixed church choirs too, boys’ voices (soprano, alto) were no longer needed to sing in mixed voices. Next, in 1968, separate education for boys and girls was abolished in the Netherlands. Only a very small number of boys’ choirs survived these developments. Combined with the fact that singing is ever less practiced in primary schools, the number of boys who enjoy singing or who are introduced to singing through music education has reduced significantly during the past 40 years.

Boys
According to a Dutch research from 2001, boys love to sing, but preferably with other boys. The ‘men only’ sentiment plays an important role here. Boys also have a strong need to form their own identity, and they do not develop in the same way as girls. Also due to women’s emancipation and the feminisation of education and the amateur arts, less attention is given to the different development of boys and girls. Boys are more physically present, seem less able to concentrate and are playful up to a later age. This typically boyish behaviour is today often seen as hyperactivity and difficult to deal with, both by teachers and choir conductors. But also girls in a choir or a class cannot endure such characteristic behaviour very well. If it is consistently labeled as something negative, boys will no longer take pleasure in singing. And as long as boys only see girls sing in children’s choirs, they are not likely to get a positive impression of singing in a choir.

Vision and Mission
It’s time for change! Maybe we have forgotten that boys and girls grow up in different ways, and we may subconsciously tailor our pedagogical and didactic strategies more to girls. Give boys space to develop in their own way. Boys are more physically present, find it hard to concentrate and simply have different interests. See it as a challenge to take this into consideration when working with a choir of mostly girls. If this typically boyish behaviour is consistently labeled as something negative, boys will soon loose pleasure in singing. Let the boys sit together. Make a Boys Only group and challenge those boys to present themselves during a concert.

Boys, keep on singing! aims to convince the world of choirs and singers that exclusive attention to singing by boys is crucial for the future of choral singing. We would like to offer guidance to the international choral community in the promotion of singing by boys and men. Boys love to sing. They are most likely to flourish in an environment that is attractive to them and where they feel comfortable. Boys, keep on singing! therefore wants to bundle and share professional knowledge and experience in the interest of anyone who is devoted to boys’ voices.

Mariette Effing